Hz. Ayyaş bin Ebî Râbiâ nın Hayatı
Peygamberimiz henüz Mekke’de bulunuyordu. Müminlere Medineye hicret etmeleri için izin vermişti. Mekke’den ilk ayrılan Hz.Ömer müşriklerin şaşkın bakışları önünde Kâbe de iki rekât namaz kıldıktan sonra annesini ağlatmak, hanımını dul bırakmak ve çocuklarını yetim bırakmak isteyenler varsa şu vadinin arkasına gelsin bana kavuşsun diye meydan okuyarak yola çıktı. Hz. Ayyaş bin Ebî Râbiâ ve Hz. Hişam bin Âs ona arkadaşlık ediyordu. Daha sonra kendilerine katılanlarla birlikte 20 kişilik bir kafile ile Medine yolunu tuttu.
Ebû Cehil üvey dayısı Hz.Ayyaşın Mekke den ayrıldığını duyunca kardeşi Hârisi yanına alarak peşlerine düştü ve Medine de onlara yetişti. Kurduğu sinsi planla Hz Ayyaşı kandıracak tekrar getirecek ve işkenceye tabi tutacaktı.Hz.ayyaş annesine çok bağlıydı ve çok seviyordu bunu bilen Ebû Cehil bir plan yaptı ve
Müslümanların yanına gelerek Hz. Ayyaş’ı buldu. Onun merhamet hissini tahrik ederk “Annen yemin etti. Sen dönmedikçe ne başına tarak vuracak ne de güneşin altından gölgeye çekilecek. Git onu kurtar dedi
Hz.Ayyaşın yumuşadığını hisseden Hz. Ömer hemen müdahale etti. Onu uyarmak istedi Ayyaş yemin ederim ki bunlar seni kandırmaya çalışıyor Seni Mekkeye götürüp dininden döndürmek isteyecekler. Onlara inanma dedi.
Fakat Hz. Ayyaş gitmekte kararlıydı. Israr edince Hz. Ömer ona devesini verdi şüphelenirsen deveye bin kaç dedi.
Ebû Cehil ve kardeşi ile yola çıktı. Mekkeye yaklaştıkları sırada Arkalarından gelen Hz. Ayyaşın öne sürmesini istediler. Öne geçer geçmez üzerine atıldılar sımsıkı bağlayarak Mekkeye götürdüler. Ebû Cehil işkenceye başladı. İlk başta 100 sopa vurdu. Daha sonra da susuz ve ekmeksiz hapsetti. Bununla hicret etme niyetinde olan diğer sahabilerin gözünü korkutmak istiyordu.
Bir taraftan da Peygamberimiz onları kurtarmak için çare arıyordu. Bir gün sahabilere İşkence altında olan Müslümanları kim kurtarır diye sorunca Mekke den yeni dönen Hz. Velid bin Velid (r.a.) ileri atıldı Ben kurtarır getiririm. diye seslendi ve yola çıktı. Mekkeye varınca bir kadından bulundukları yeri öğrendi. Gece yanlarına vardı. Bağlandıkları ipi kesti ve onları kurtardı. Yaya olarak aralıksız yürüdüler. Medineye geldiler. Yürümekten Hz.Velidin parmakları kanamıştı. Fakat kardeşlerini kurtarmanın sevinci her türlü sıkıntıyı unutturmuştu
Peygamberimiz Hz. Ayyaşa Himyerlileri İslama davet eden bir mektup verir sonra şu tavsiyede bulundu:
Onların yurduna vardıktan sonra geceleyin girmeyin. Sabaha kadar bekledikten sonra güzelce bir abdest al İki rekât namaz kıl Allah tan kurtuluş ve kabul dile Allaha sığın Mektubumu sağ eline al onlarada sağ elinle sağ taraflarından ver Seni kabul ettikleri zaman onlara Beyyine Sûresini oku onlar sana hiçbir delil getirmezler ki boşa gitmesin Hiçbir yaldızlı kitap vermezler ki nuru sönmüş olmasın Onlar sana kendi dilleriyle bir şey okudukları zaman tercüme ediniz de Allah bana yeter dedikten sonra şu âyeti oku İşte onun için sen [tevhide] davet et. Ve emrolunduğun gibi dosdoğru ol onların kötü arzularına uyma ve de ki: Ben Allah’ın kitaptan indirdiğine inandım ve aranızda adaleti gerçekleştirmekle emrolundum. Allah bizim de Rabbimiz sizin de Rabbiniz dir. Bizim işlediklerimiz bize sizin işledikleriniz de sizedir. Bizimle sizin aranızda tartışmayı gerektiren bir durum yoktur. Allah hepimizi bir araya toplar dönüş de o nadır.
Peygamberimiz bu sözleriyle tebliğin ilk şartı olan hakkı anlatma yı tavsiye ediyordu. Onların Müslüman olduklarında nasıl davranması gerektiğini de Hz. Ayyaşa şöyle anlatıyordu
Müslüman oldukları zaman toplanıp önünde yere kapandıkları üç değneği iste. Onları hangi ağaçtan yapıldıklarını da söyle onları çıkarttır. Çarşılarının ortasında ateşe ver yak
Bu ifadelerle de onların eski dinlerine ait olan bağlılıklarını bütün kesmelerini istiyordu. Hak gelince batıla ait olan her şeyin imha edilmesinin gerektiğini belirtiyordu.
Hz.Ayyaş Himyer yurduna gitti. Peygamberimizin talimatına göre hareket etti. Oradan ayrıldıktan sonra Himyerlilerin reisleri bir elçiyle mektup göndererek Müslüman olduklarını bildirdiler.
Hz.Ebû Bekir devrinde Suriye nin fethine katılan ve üstün kahramanlıklar gösteren Hz.Ayyaş Şamdan döndükten sonra Mekke de vefat etti.
